hanviskie

Welkom op mijn blog! Hanviskie schrijft op haar blog regelmatig over water en het waterschap. Als bestuurslid van Waterschap Rivierenland schrijft ze vooral over het werkgebied van Rivierenland, met speciale aandacht voor de ontpoldering van de Noordwaard in Werkendam. De blog is soms informerend, soms opinierend, vaak kritisch of prikkelend. Om zo waterschappers en burgers scherp te houden! En mijn kiezers op de hoogte te houden van mijn werk als volksvertegenwoordiger.

Wednesday, August 16, 2017

De week van de Papsluis (4)


De oude ijzeren deuren van de Papsluis die tien jaar geleden zijn vervangen door houten deuren



Van oorsprong had de Papsluis houten waaierdeuren. In het dagblad de Noord-Brabanter werd op 18 december 1860 een advertentie geplaatst waarin de vervanging van de ‘waaijdeuren en het verrigten van herstellingen aan de inundatiesluis bij de Bakkerskil onder de gemeente de Werken en Sleeuwijk’ werd aanbesteed. Of toen sprake was van vervanging van de houten deuren door ijzeren deuren is niet op te maken uit de advertentie. De Papsluis werd in deze advertentie nog als inundatiesluis omschreven. In een bericht in het Algemeen Handelsblad van oktober 1875 werd de Papsluis wel genoemd. Net als in een bericht in de Nieuwe Gorinchemse Courant van 26 juli 1879. Er was toen sprake van een grondafschuiving bij fort Bakkerskil. Op 14 mei 1914 werd een advertentie geplaatst in de Nieuwe Gorinchemse Courant over de waaierdeuren. ‘Het vernieuwen in ijzer van een stel waaierdeuren der inundatiesluis aan de Bakkerskil (Papsluis)’. Mogelijk werden deze keer wel de houten deuren definitief vervangen door ijzeren exemplaren. De kosten voor het vernieuwen werden geraamd op f 8.650,-; het werk werd gegund aan NV Corn’s Swarttouw’s Constr, werkplaatsen Machinefabriek te Schiedam voor f 8.168. Dit bedrijf bleek overigens de enige inschrijver op het werk. Mogelijk had het werk te maken met de onrustige situatie in Europa; op 1 september 1914 brak de Eerste Wereldoorlog uit.


Tuesday, August 15, 2017

De week van de Papsluis (3)




De Papsluis voor de restauratie, rechtsonder is nog net een omloopkanaal te zien


De militaire belangstelling voor het natte polderland tussen de Merwede en het oude Maasje was niet hoog. Bovendien was de infrastructuur slecht. Door de bouw van twee inundatiesluizen; in Woudrichem werd een tweede inundatiesluis aangelegd, kon het land eenvoudig onder water gezet worden. In 1847 werd ter verdediging van de sluis een batterij gebouwd die in 1878 werd vervangen door fort Bakkerskil. Eerder was overigens een ander bouwwerk gepland, dat afweek van de ronde torenforten uit die tijd. Het gaat om een ‘Gekazematteerde dijkpost op den Noord-Schinkeldijk, ten zuiden der inundatiesluis aan de Bakkerskil’. Het hoofdgebouw van de dijkpost van Bakkerskil zou twee verdiepingen tellen, waarvan de bovenste als geweerkazemat, terwijl op het dak geschut geplaatst zou worden. Achter het gebouw was een kleine binnenplaats geprojecteerd, die werd afgesloten met een muur. Het plan is nooit uitgevoerd.

De Papsluis bestaat uit twee gemetselde sluiswanden, voorzien van binnen- en buitenvleugels. Meest kenmerkende onderdeel van de sluis zijn de waaierdeuren die zich in open stand in de waaierkas bevinden. Waaierdeuren hebben de eigenschap dat zij aan weerszijden water kunnen keren, tegen het hoge water in kunnen worden geopend en in stromend water kunnen worden gesloten. Ook voorkwamen de waaierdeuren dat het Biesboschwater ongecontroleerd de polder instroomde, anders kon de vijand toch nog met vaartuigen het gebied veroveren. In beide sluiswanden zijn twee omloopkanalen uitgespaard die het binnenwater en het buitenwater verbinden met de achterzijde van de waaierkas. Elk omloopkanaal is voorzien van een houten schuif die met een handbediend bewegingswerk kan worden bewogen. Aan de ingang van het buitenfront is een houten waterkozijn rond de opening aangebracht, waartegen een houten schot is geplaatst. De ingangen aan het binnenfront zijn voorzien van krooshekken. Als permanente waterkering in vredestijd gold een dubbele rij schotbalken die met een lierwerk in de sponningen konden worden neergelaten. Over de sluis lag van oorsprong een houten brug; de dijk uit 1646 vormde immers een verbinding tussen de dorpen Werkendam, het buurtschap Kille en Nieuwendijk. De houten brug is waarschijnlijk al voor 1881 vervangen door een vaste liggerbrug met smeedijzeren I-balken. Daaroverheen lag een dubbel houten brugdek dat in 1882 is vernieuwd.


 

Monday, August 14, 2017

De week van de Papsluis (2)





De Papsluis aan de Kildijk bij Nieuwendijk

De Papsluis is de meest zuidelijke inlaatsluis van de Waterlinie en werd gebouwd in 1815. Het is een zogenaamde waaiersluis naar een ontwerp uit 1808 van waterbouwkundig ingenieur Jan Blanken. Een ingenieus ontwerp, door de waaierdeuren kon de sluis altijd geopend worden, of de binnen- en buitenwaterstand nu hoog of laag is. Zeker door de invloed van eb en vloed in de Biesboschdelta waren de waaierdeuren een uitkomst. Bij een vijandelijke aanval was het natuurlijk extra pijnlijk als het land niet geïnundeerd kon worden, vanwege een te hoge of te lage waterstand. De waaiersluis ging de geschiedenis in als 'Blanken's Sluijs'. Toch beweerde een collega, A.F. Goudriaan, dat niet Blanken maar hij de uitvinder was. Blanken was wel de eerste die het idee in praktijk bracht. Jan Blanken (1755-1838) was een veelzijdig man die het bracht tot de hoogste baas op Waterstaat, Inspecteur-Generaal. Van dit type waaiersluis zijn er in 1815 vijf gebouwd. Vanwege de uitzonderlijke zicht- en functionele relatie met fort Bakkerskil is het een bijzonder rijksmonument. Wel verdween de inundatiefunctie van de waaiersluis door de ruilverkaveling in de jaren zestig in het gebied en de verandering van het polderpeil. Het buitenwater aan de zijde van de Bakkerskil staat circa één meter hoger dan het water in de Uppelschen polder. Het waterpeil tussen de twee polders wordt gescheiden door een kleidijkje aan de oostzijde van de sluis. De sluis heeft als geheel het waterpeil van de Bakkerskil en heeft geen spui- en inlaatfunctie te vervullen. De bouw van de sluis vond plaats in een periode van bestuurlijke chaos. De Franse bezetter was verjaagd en Nederland kreeg zijn eerste koning Willem I.  Of de bouw van de sluis vanuit de Rijksoverheid werd overlegd met het pas gevormde dorpsbestuur van De Werken weten we niet. Wel werd in februari 1818 een brief gestuurd door het ministerie van oorlog aan het dorpsbestuur waarin werd vermeld dat er een besluit was genomen om voorzorgsmaatregelen te treffen bij inundatiën.


Sunday, August 13, 2017

De week van de Papsluis

De restauratie van de Papsluis startte in april 2006


Tien jaar geleden werd de grootscheepse restauratie van de Papsluis afgerond. Reden om deze week uitgebreid aandacht te besteden aan deze bijzondere waaiersluis. 


Bijna als een vis op het droge ligt de monumentale Papsluis (1815) in het uitgestrekte polderlandschap aan de rand van de Biesbosch. Aan de fietsdijk tussen de Kille en de Schans langs enkele kabbelende slootjes, die op geen enkele wijze herinneren aan de wrede streken van de woeste waterwolf die ook in dit gebied huis heeft gehouden. Zoals tijdens de Sint-Elisabethsvloed van 1421, maar ook tijdens de Sint Ignatiusvloed in 1953. De dijk werd aangelegd in 1646, toen weer een deel van het gebied kon worden ingepolderd en land werd teruggewonnen dat in 1421 door de Sint Elisabethsvloed verloren was gegaan. Later ontstond aan deze dijk het dorp Nieuwendijk en het buurtschap De Kille. De Papsluis is samen met de inundatiesluis bij Woudrichem het oudste militaire bouwwerk van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in het Land van Altena. De sluis werd vanaf 1847 beschermd door een batterij. Pas in 1878-1879 werd fort Bakkerskil gebouwd ter bescherming van de meest zuidelijke inundatiesluis van de 85 kilometer lange Waterlinie. En zoals eerder opgemerkt, de huidige Bakkerskil lijkt een kabbelende sloot, maar vormde ooit de vaarweg van Gorinchem naar Geertruidenberg. Door de verdergaande inpoldering van de Biesbosch verloor de Bakkerskil die functie voorgoed in de twintigste eeuw.

De Papsluis bleef tot 1970 in handen van de rijksoverheid en werd vervolgens overgedragen aan  Hoogheemraadschap Alm en Biesbosch, de voorganger van de huidige eigenaar Waterschap Rivierenland.

Saturday, August 12, 2017

Het gemaal de Drie Sluizen

De dienstwoningen bij het gemaal de Drie Sluizen, de foto dateert uit 1983 (Bron Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed)

Vandaag mocht ik weer eens een rondleiding doen op Fort Altena. Altijd leuk om te doen, maar bij het naar huis rijden vroeg ik me af hoeveel rondleidingen ik in al die jaren al had gegeven. Een blik op mijn https://www.linkedin.com/feed/ profiel leerde mij dat ik al sinds 2003 rondleidingen geef; veertien jaar in totaal. Een van de mensen die ik vandaag rond mocht leiden was dhr. Dubbeldam (1936). Hij vertelde dat hij vroeger nog had geschaatst op de fortgracht, vanuit Nieuwendijk schaatsten ze via de Alm en de Gantel naar het fort. Zijn vader was vroeger machinist op het gemaal de Drie Sluizen in Nieuwendijk, het gezin woonde ook bij het gemaal in één van de dienstwoningen. Dhr. Dubbeldam kon zich het bombardement van 12 december 1944 op het dorp nog goed herinneren, daarbij vielen enkele tientallen slachtoffers. In totaal werd het dorp drie keer achter elkaar beschoten vlak na 17.00 uur, hij wist zelfs de exacte tijdstippen nog te vertellen. Zijn vader was ook actief als EHBO'er en verleende eerste hulp aan de slachtoffers. Het gezin Dubbeldam schuilde in de kelders en raakte niet gewond tijdens het bombardement. In 1948 ging dhr. Dubbeldam naar de ULO aan de Tol; hetzelfde jaar dat mijn moeder daar naar school ging. Toch kon hij zich haar niet meer herinneren. Na de ULO ging dhr. Dubbeldam op de koopvaardij varen. Één van zijn broers woonde nog langere tijd op de Sasdijk in Werkendam.

Thursday, August 10, 2017

Geen thermisch gereinigde grond in dijken van Waterschap Rivierenland


Oplevering van de eerste terp in de Noordwaard met links bewoner Vic Gremmer

Bij dijkversterkingen van Waterschap Rivierenland is geen gebruik gemaakt van thermisch gereinigde grond. Dat schrijft zij in beantwoording op mijn eerdere vragen. Thermisch gereinigde grond is door de aannemer wel gebruikt in kades bij de ontpoldering van het Noordwaard. Dit met toestemming van Rijkswaterstaat, die het waterschap wel heeft verzocht om extra te gaan monitoren. Dat roept natuurlijk wel weer nieuwe vragen op. Is er gemonitord vanaf de aanleg van de kades of gebeurt dat na de ontdekking van de thermisch gereinigde grond bij de dijkversterking Spakenburg/Bunschoten? En krijgen wij de uitkomsten van de extra monitoring als Algemeen Bestuur ook onder ogen? 

Sunday, August 06, 2017

13.000 passagier voor Pontje Steur

De tien schippers van pontje Steur


Schipper Thera van den Heuvel zette vandaag 486 passagiers over met Pontje Steur. Daarmee is het aantal passanten de 13.000 gepasseerd. Het was een drukke, gezellige dag met veel pleziervaart, zo vertelt de schipperse. Pontje Steur begon op 27 april aan haar 17e vaarseizoen.2016 was een absoluut record met in totaal 22.000 passagiers.Het pontje vaart tot half september dagelijks van 10.00-18.00 uur. Daarna nog de twee laatste weekenden van september.

De bemanning van pontje Steur, dat vaart tussen de Draepkilweg en 't Kooike is met drie nieuwe collega’s uitgebreid; dit zijn Aart Sijtsma, Hennie Bartol en Wim de Vries uit Werkendam. Schipper Bas Heijstek is tijdelijk niet beschikbaar vanwege mantelzorg voor zijn vrouw. . In totaal zijn er 10 vrijwillige schippers. Zij zijn opgeleid tot gastheer of gastvrouw van de Biesbosch en kunnen alles vertellen over mogelijkheden en routes in de Biesbosch. Zij hebben ook andere toeristische informatie zoals B&B adressen en aanvullend promotiemateriaal.

Saturday, August 05, 2017

Meeste tuintegeltax in gemeente Aalburg

Zonnebloemen op de Aalburgse rotonde op de Kromme Nol

Mocht de nieuwe gemeente Altena daadwerkelijk kiezen voor de tuintegeltax, dan is de rekening het hoogste in de gemeente Aalburg. Zij staan op de ranglijst van groenste gemeenten op de 251e plek. Werkendam scoort met een 244e plek niet veel beter.. Topscoorder in groen in Altena is de gemeente Woudrichem op de 170e plek. De Universiteit van Wageningen heeft het percentage groen in de bebouwde kom onderzocht, ze doet dat al langer en maakt daarbij gebruik van satellietbeelden. Deze keer kwam het verzoek voor het onderzoek van RTL nieuws.


Friday, August 04, 2017

Grazers in de Noordwaard


Het bordje in de Noordwaard

Langs een van de vele, fraaie fietspaden in de Noordwaard trof ik recent een bijzonder bordje aan midden in het water. Afstand houden tot grote grazers, terwijl toch duidelijk prikkeldraad te zien is.. Opmerkelijk, zouden sommige fietsers hier afstappen om te gaan zwemmen? En werden ze daarvoor gewaarschuwd voor de grote grazers? Of worden hier de kanovaarders gewaarschuwd? Maar ook zij zullen toch niet zomaar door het prikkeldraad varen?  


Thursday, August 03, 2017

Schadelijke exoten of exotische lekkernij?

Andre Blokland (Foto Climategate


Rivierkreeftenvisser Andre Blokland moet procederen tegen het Waterschap Rivierenland om exotische Amerikaanse rivierkreeften te mogen oogsten voor restaurants. De sloten in het Groene Hart zitten er vol mee. Blokland wil ze graag aan (super)markten verkopen als delicatesse. Dus kun je ze oogsten zonder dat een cent subsidie nodig is, terwijl je ‘m tegelijk bestrijdt. Een opmerkelijk bericht vandaag in onze dagelijkse knipselkrant van Waterschap Rivierenland. Een reden om vragen over te stellen in onze eerste volgende serie commissievergaderingen.

 http://climategate.nl/2017/08/03/propagandamachine-schadelijke-exoten-komt-op-stoom/